Τα νεότερα από το ATTD 2026 (Μέρος 2)
Αθανασία Κ. Παπαζαφειροπούλου
Πιο Κοντά σε Θεραπεία: Εξελίξεις στη Θεραπεία με Κύτταρα
Πρώτη Μεταμόσχευση Νησιδίων σε Άνθρωπο Συνεχίζει να Παράγει Ινσουλίνη στους 14 Μήνες
Οι μεταμοσχεύσεις κυττάρων που παράγουν ινσουλίνη επιτρέπουν σε άτομα με διαβήτη τύπου 1 να παράγουν τη δική τους ινσουλίνη, αλλά οι περισσότερες υπάρχουσες θεραπείες απαιτούν τη λήψη ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων εφ’ όρου ζωής.
Ωστόσο, πρώιμα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι ένας νέος τύπος γενετικά τροποποιημένων (gene-edited) νησιδίων από δότη μπορεί να επιβιώσει και να συνεχίσει να λειτουργεί σε άτομο με διαβήτη τύπου 1, χωρίς την ανάγκη ανοσοκατασταλτικών φαρμάκων. Αναπτύχθηκαν από τη Sana Biotechnology και τα τροποποιημένα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη μεταμοσχεύτηκαν στον μυ του αντιβραχίου ενός άνδρα με μακροχρόνιο διαβήτη τύπου 1. Το ανοσοποιητικό του σύστημα δεν απέρριψε τα κύτταρα και άρχισε να παράγει ινσουλίνη.
Τα δεδομένα έδειξαν ότι στους 14 μήνες, τα επίπεδα C-πεπτιδίου του άνδρα (δείκτης της ικανότητας παραγωγής ινσουλίνης) ήταν συγκρίσιμα με εκείνα των πρώτων έξι μηνών και υψηλότερα από ό,τι στους 9 και 12 μήνες. Δεν εντοπίστηκαν ζητήματα ασφάλειας. Η Sana σχεδιάζει τώρα μια μελέτη για μια νέα υπό ανάπτυξη θεραπεία, που ονομάζεται SC451, η οποία χρησιμοποιεί την ίδια στρατηγική γονιδιακής τροποποίησης με εργαστηριακά παραγόμενα, προερχόμενα από βλαστοκύτταρα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη.
💡 Γιατί έχει σημασία: Πρόκειται για ένα πρώιμο αλλά σημαντικό σημάδι ότι η θεραπεία αντικατάστασης κυττάρων θα μπορούσε κάποια μέρα να λειτουργεί χωρίς την ανάγκη δια βίου ανοσοκαταστολής, η οποία ενέχει κινδύνους για την υγεία. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πρόκειται για μία μόνο περίπτωση και ότι η δόση που χρησιμοποιήθηκε ήταν σκόπιμα χαμηλή (περίπου 2% έως 7% της απαιτούμενης) για την αξιολόγηση της ασφάλειας της τεχνικής. Επομένως, απαιτείται περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί αν μπορεί να προσφέρει μακροχρόνια ανεξαρτησία από την ινσουλίνη και σταθερά επίπεδα γλυκόζης.
Πρώιμη Δοκιμή Γονιδιακής Θεραπείας για τον Διαβήτη Τύπου 1 Αναμένεται να Ξεκινήσει Αργότερα Φέτος
Παρόλο που οι αυτόματες αντλίες ινσουλίνης και η συνεχής παρακολούθηση γλυκόζης (CGM) έχουν διευκολύνει τη διαχείριση του διαβήτη τύπου 1, αυτές οι τεχνολογίες δεν μπορούν να εξαλείψουν πλήρως τον κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών και επειγόντων περιστατικών.
Οι ερευνητές συνεχίζουν να αναπτύσσουν θεραπείες που θα μπορούσαν μια μέρα να αποτελέσουν ίαση. Υπάρχουν διάφορες προσεγγίσεις σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης. Η πιο γνωστή είναι η θεραπεία με νησιδιακά κύτταρα, η οποία έχει βοηθήσει χιλιάδες ανθρώπους να ζουν χωρίς εξωτερική ινσουλίνη, αλλά υπάρχει πολύ περιορισμένη διαθεσιμότητα δοτών, ενώ οι υπάρχουσες θεραπείες απαιτούν δια βίου ανοσοκαταστολή.
Στο ATTD παρουσιάστηκε έρευνα για το KRIYA-839, μια νέα προσέγγιση γονιδιακής θεραπείας, που μέχρι στιγμής έχει δοκιμαστεί μόνο σε ζώα. Η μέθοδος αυτή εισάγει έναν τροποποιημένο ιό που μεταφέρει το γονίδιο της ινσουλίνης μέσα στα μυϊκά κύτταρα. Στόχος είναι να επιτρέψει στο σώμα να παράγει μόνο του ινσουλίνη, χωρίς την ανάγκη συνεχούς ανοσοκαταστολής. Η Kriya Therapeutics σχεδιάζει να ξεκινήσει την πρώτη δοκιμή σε ανθρώπους αργότερα μέσα στη χρονιά.
💡 Γιατί έχει σημασία: Σε αυτό το στάδιο, δεν είναι σαφές ποια θεραπεία θα μπορούσε να εξελιχθεί στην πιο αποτελεσματική και προσβάσιμη ίαση για τον διαβήτη τύπου 1. Παρόλο που βρισκόμαστε ακόμη σε πρώιμο στάδιο, αυτό δείχνει ότι οι ερευνητές διερευνούν τρόπους να αντικαταστήσουν τις ενέσεις ινσουλίνης – όχι απλώς να τις βελτιώσουν.
Μελέτη Δείχνει ότι το Ozempic Μπορεί να Βοηθήσει Άτομα με Διαβήτη Τύπου 1
Το Ozempic (σεμαγλουτίδη) και άλλα φάρμακα GLP-1 αποτελούν αποτελεσματική επιλογή για τη διαχείριση του σακχάρου και του σωματικού βάρους. Αυτά τα φάρμακα έχουν εγκριθεί επίσημα για άτομα με διαβήτη τύπου 2, αλλά τα GLP-1 μπορεί να προσφέρουν οφέλη και σε πολλούς ανθρώπους με διαβήτη τύπου 1 που έχουν επίσης παχυσαρκία και σχετιζόμενα προβλήματα υγείας.
Οι ερευνητές στο ATTD παρουσίασαν τα αποτελέσματα μιας μικρής μελέτης διάρκειας επτά μηνών που αξιολόγησε την αποτελεσματικότητα της σεμαγλουτίδης σε άτομα με διαβήτη τύπου 1 και παχυσαρκία. Κατά τη διάρκεια της δοκιμής, το 36% των συμμετεχόντων που έλαβαν σεμαγλουτίδη πέρασαν περισσότερο από το 70% του χρόνου τους εντός στόχου, λιγότερο από 4% του χρόνου κάτω από το εύρος στόχου και έχασαν πάνω από 5% του σωματικού τους βάρους σε σύγκριση με όσους δεν έλαβαν σεμαγλουτίδη.
Η θεραπεία με σεμαγλουτίδη σχετίστηκε επίσης με μειώσεις στη χοληστερόλη και στην αρτηριακή πίεση. Βάσει όλων αυτών των αλλαγών, οι ερευνητές υπολόγισαν ότι οι συμμετέχοντες που έλαβαν σεμαγλουτίδη είχαν σημαντικά μειώσει τον κίνδυνο καρδιοπάθειας για τα επόμενα 10 χρόνια.
💡 Γιατί έχει σημασία: Απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες για να επιβεβαιωθεί ότι τα άτομα με διαβήτη τύπου 1 λαμβάνουν τα ίδια μακροπρόθεσμα οφέλη για την καρδιά και τα νεφρά από τα GLP-1 όπως τα άτομα με διαβήτη τύπου 2. Ωστόσο, αυτή η δοκιμή προσφέρει στοιχεία ότι φάρμακα όπως το Ozempic μπορούν να βοηθήσουν τα άτομα με διαβήτη τύπου 1 να διαχειρίζονται με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα το σωματικό τους βάρος και το σάκχαρο αίματος.
Καλύτερη Επιλογή για Άτομα με Διαβήτη Τύπου 2 να Ξεκινήσουν το Mounjaro Νωρίς
Το Mounjaro (tirzepatide), ένα φάρμακο GLP-1/GIP, μπορεί να βοηθήσει τα άτομα με διαβήτη να διαχειρίζονται το σάκχαρο και το σωματικό τους βάρος. Συνήθως συνταγογραφείται αφού άλλες, λιγότερο δαπανηρές επιλογές αποτύχουν.
Ωστόσο, νέα έρευνα δείχνει ότι μπορεί να είναι καλό να ξεκινά κανείς το Mounjaro νωρίτερα σε άτομα με διαβήτη τύπου 2. Μια μελέτη που παρουσιάστηκε στο ATTD συνέκρινε το Mounjaro με άλλες θεραπευτικές επιλογές για άτομα με διαβήτη τύπου 2 που δεν είχαν επιτυχία με τη μετφορμίνη και βρίσκονταν εντός τεσσάρων ετών από τη διάγνωση. Μετά από δύο χρόνια θεραπείας, το 69% των ατόμων που ξεκίνησαν το Mounjaro είχαν τιμές A1C κάτω από 5,7%, και το 49% έχασαν τουλάχιστον 15% του σωματικού τους βάρους. Αντίθετα, μόνο το 27% όσων δοκίμασαν άλλες θεραπευτικές επιλογές πέτυχαν αυτό το A1C, και το 13% παρουσίασε τόσο μεγάλη απώλεια βάρους.
💡 Γιατί έχει σημασία: Αυτή η μελέτη υποδηλώνει ότι η άμεση έναρξη του Mounjaro, αντί να περιμένει κανείς μέχρι να εξαντληθούν άλλες θεραπευτικές επιλογές, μπορεί να αποτελεί την καλύτερη διαθέσιμη επιλογή για πολλά άτομα με διαβήτη τύπου 2 που προσπαθούν να διαχειριστούν το σάκχαρο και το σωματικό τους βάρος.
Η Σχέση Μεταξύ Jardiance και Επιπέδων Κετονών
Το Jardiance (empagliflozin) είναι ένα φάρμακο που μπορεί να βοηθήσει τα άτομα με διαβήτη τύπου 2 να διαχειρίζονται το σάκχαρό τους. Ορισμένα στοιχεία δείχνουν ότι μπορεί να βοηθήσει παρόμοια και άτομα με διαβήτη τύπου 1, αλλά έχει συνδεθεί και με διαβητική κετοξέωση (DKA).
Ερευνητές στον Καναδά προσπαθούν να κατανοήσουν αυτή τη σύνδεση και να διαπιστώσουν αν χαμηλότερες δόσεις του Jardiance μπορεί να είναι πιο ασφαλείς και ταυτόχρονα αποτελεσματικές για άτομα με δύσκολα ρυθμιζόμενο διαβήτη τύπου 1. Σε μια μικρή, διεξαχθείσα δοκιμή δύο εβδομάδων, η λήψη είτε ενός τετάρτου είτε μισής της χαμηλότερης διαθέσιμης δόσης Jardiance βοήθησε τους συμμετέχοντες να φτάσουν το 70% χρόνου εντός στόχου.
Τώρα, οι ερευνητές ολοκληρώνουν μια δοκιμή έξι μηνών, όπου οι συμμετέχοντες φορούσαν αισθητήρα κετονών επιπλέον του αισθητήρα γλυκόζης. Τα πρώιμα αποτελέσματα δείχνουν ότι δεν ήταν ασυνήθιστο οι συμμετέχοντες να παρουσιάζουν σύντομα διαστήματα υψηλών επιπέδων κετονών χωρίς να εμφανίζουν συμπτώματα. Βάσει αυτών των δεδομένων, οι ερευνητές επιχειρούν να αναπτύξουν αρχικές κατευθυντήριες οδηγίες για το τι θα μπορούσε να θεωρηθεί αποδεκτή αλλαγή στα επίπεδα κετονών για άτομα με διαβήτη τύπου 1 που λαμβάνουν Jardiance.
💡 Γιατί έχει σημασία: Πολλά άτομα με διαβήτη τύπου 1 δυσκολεύονται να διαχειριστούν το σάκχαρό τους μόνο με ινσουλίνη. Παρόλο που ορισμένες θεραπείες που λειτουργούν για τον διαβήτη τύπου 2 θα μπορούσαν να βοηθήσουν, οι δύο νόσοι είναι διαφορετικές – είναι ζωτικής σημασίας τα πρότυπα ασφάλειας να λαμβάνουν υπόψη αυτές τις διαφορές.
Οι Άνθρωποι με Διαβήτη Τύπου 1 Χρησιμοποιούν Όλο και Περισσότερο GLP-1
Υπάρχουν πολλά στοιχεία που δείχνουν ότι φάρμακα GLP-1, όπως το Ozempic και το Mounjaro, μπορούν να βοηθήσουν τα άτομα με διαβήτη τύπου 2 να αποφύγουν επιπλοκές όπως καρδιακή, νεφρική και ηπατική νόσο. Υπάρχουν λιγότερα στοιχεία για άτομα με διαβήτη τύπου 1, καθώς οι εταιρείες φαρμάκων ήταν πιο επιφυλακτικές στη διεξαγωγή κλινικών δοκιμών λόγω κινδύνων ασφάλειας, όπως η διαβητική κετοξέωση (DKA).
Παρόλα αυτά, πολλοί άνθρωποι με διαβήτη τύπου 1 λαμβάνουν φάρμακα GLP-1 εκτός έγκρισης. Ερευνητές εξέτασαν ιατρικά αρχεία στις Η.Π.Α. για να δουν πόσο διαδεδομένη είναι αυτή η πρακτική και παρουσίασαν τα πρώιμα ευρήματά τους στο ATTD.
Από το 2020, οι συνταγογραφήσεις φαρμάκων GLP-1 αυξάνονται εκθετικά για ενήλικες με διαβήτη τύπου 1 ηλικίας 18 έως 85 ετών. Τα άτομα που ξεκίνησαν τη λήψη αυτών των φαρμάκων πέτυχαν μέτριες μειώσεις στα επίπεδα A1C και σημαντικές μειώσεις στο σωματικό βάρος, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούσαν Ozempic ή Mounjaro. Οι ερευνητές τώρα αναλύουν τα δεδομένα για να δουν πώς τα φάρμακα GLP-1 μπορεί να προστατεύουν από καρδιακή, νεφρική και ηπατική νόσο σε άτομα με διαβήτη τύπου 1.
💡 Γιατί έχει σημασία: Τα στοιχεία πραγματικού κόσμου όπως αυτά παρέχουν εικόνα για το πώς τα άτομα με διαβήτη τύπου 1 χρησιμοποιούν σήμερα τα φάρμακα GLP-1 και ενισχύουν την ανάγκη για περισσότερες μελέτες ώστε να καθοριστούν τα πλήρη οφέλη και οι κίνδυνοι των GLP-1 για άτομα με διαβήτη τύπου 1.
Η Παρακολούθηση των Κετονών Μπορεί να Μειώσει Σημαντικά τον Κίνδυνο DKA
Πολλές περιπτώσεις διαβήτη τύπου 1 διαγιγνώσκονται αφού ένα άτομο έχει εισέλθει σε διαβητική κετοξέωση (DKA), μια δυνητικά απειλητική για τη ζωή κατάσταση με πολύ υψηλά επίπεδα σακχάρου που απαιτεί άμεση ιατρική παρέμβαση.
Μια μεγάλη νέα μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο, που περιλάμβανε σχεδόν 660.000 άτομα, έδειξε ότι τα τελευταία 23 χρόνια τα ποσοστά DKA έχουν αυξηθεί σημαντικά μεταξύ των ατόμων με διαβήτη. Παρόλο που η DKA παραδοσιακά παρατηρείται σε άτομα με διαβήτη τύπου 1, η μελέτη σημείωσε σχεδόν εξαπλάσια αύξηση της DKA σε άτομα με διαβήτη τύπου 2. Τα δεδομένα έδειξαν επίσης υψηλό ποσοστό επαναλαμβανόμενης DKA, με περίπου 32% των ατόμων με τύπο 1 και 12% των ατόμων με τύπο 2 να έχουν πολλαπλά επεισόδια DKA.
Οι δοκιμές κετονών με τρύπημα δακτύλου είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές στην πρόληψη της DKA, αλλά άλλα νέα δεδομένα από τη Γαλλία και τις Η.Π.Α. έδειξαν ότι η εξέταση κετονών στο αίμα γίνεται σπάνια και οι επαγγελματίες υγείας αναφέρουν έλλειψη γνώσης σχετικά με την παρακολούθηση των κετονών. Νωρίτερα φέτος, δημοσιεύτηκαν νέες διεθνείς οδηγίες με συστάσεις για συνεχή παρακολούθηση κετονών, η οποία θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά τα αποτελέσματα για άτομα με κίνδυνο DKA. Η Abbott υπέβαλε πρόσφατα στην FDA έναν συνεχόμενο διπλό αισθητήρα γλυκόζης-κετονών για έγκριση – αν εγκριθεί, θα μπορούσε να διατεθεί στις Η.Π.Α. αργότερα φέτος.
💡 Γιατί έχει σημασία: Παραδοσιακά, οι κετόνες μετρώνται με ανάλυση ούρων ή με μετρητή κετονών αίματος. Η διαχείριση του διαβήτη είναι ήδη απαιτητική, και η νέα τεχνολογία, όπως ο DGK αισθητήρας, θα μπορούσε να μειώσει το βάρος των χειροκίνητων μετρήσεων κετονών. Επιπλέον, η συνεχής παρακολούθηση των κετονών θα μπορούσε να βοηθήσει τα άτομα να εντοπίζουν έγκαιρα σημάδια DKA και ευγλυκαιμικής DKA, ενός σπάνιου αλλά επικίνδυνου τύπου DKA που σχετίζεται με τους αναστολείς SGLT-2, όπου τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα συνήθως δεν είναι πολύ υψηλά.